.org.jpg "body=[<b>Beschrijving:</b> Gevleugeld rund<br>Foto (Museum de) Bouwloods]")
Gevleugeld rund, 1510-1520?
materiaal:
locatie: viering
nummer: v28
Glaudemans
De bouw van de torens ca. 1490-1529
De bouwsculptuur van de vieringtoren
|
De profileringen van de vieringpijlers lopen zonder onderbrekingen door vanaf het basement tot in de toppen van de scheibogen, waarin ze versierd zijn met rozetten. Op de splitsing van de aanzetten van de scheibogen, zijn diagonaal eveneens aanzetten, waarop als basement opgevatte tempeltjes of kiosken zijn geplaatst.42 Onder deze tamelijk ongebruikelijke ornamenten zijn florale versieringen aangebracht met onder andere druivenranken. Er bovenop staan grote gevleugelde sculpturen, die in het verleden wel eens voor negentiende-eeuws versleten zijn, maar in werkelijkheid in de vroege zestiende eeuw dateren. Het zijn een leeuw (noordwest), een adelaar (noordoost), een mens (zuidoost) en een os (zuidwest), symbolen voor de vier Evangelisten die wel vaker in vieringen worden toegepast. Deze zogenaamde apocalyptische figuren worden zo genoemd omdat gelijkaardige symbolen in het boek Openbaring de troon van God omringen. Al vroeg in de middeleeuwen werden ze symbolisch aan de Evangelisten gekoppeld. | 402 |
|
Het gevleugelde rund of de os in de zuidwesthoek is het symbool van de Evangelist Lucas. Het dier staat op een banderol waarop het jaartal 1690 is weergegeven (v28). Net als de voornoemde andere jaartallen markeert dit jaar mogelijk een schilderbeurt van de viering, maar zeker is het niet. Het dier is bruin geschilderd terwijl de vleugels weer diverse bonte kleuren laten zien. De os is als offerdier gekoppeld aan Lucas omdat deze zijn Evangelie laat beginnen met de beschrijving van offergaven van de priester Zacharias. Vermoedelijk is de polychromie op de beelden in 1839 | 403 |
|
aangebracht. Of eronder een oudere beschildering schuilgaat, is niet zeker. Op een tekening die Pieter Saenredam in 1632 maakte zijn twee van de beelden zichtbaar en die lijken gekleurd te zijn. | 404 |
| Noten | |
| 42. | Deze aanzetten werden door Jan Mosmans opgevat als de geboorten van een later weer gesloopt gewelf. |
Ronald Glaudemans, De Sint-Jan te 's-Hertogenbosch : Bouwgeschiedenis en bouwsculptuur 1250-1550 (2017) 402, 403-404
Afbeeldingen
-
15 oktober 2017
/37233937104.jpg "body=[<b>Fotograaf:</b> Ad de Leeuw<br><b>Datering:</b> 15 oktober 2017<br><b>Bron:</b> Collectie Ad de Leeuw]")
Literatuur en bronnenpublicaties
Harry Boekwijt, Ronald Glaudemans en Wim Hagemans, De Sint-Janskathedraal van 's-Hertogenbosch (2010) 206
Ronald Glaudemans, De Sint-Jan te 's-Hertogenbosch : Bouwgeschiedenis en bouwsculptuur 1250-1550 (2017) 402, 403-404
Ronald Glaudemans, Sint-Janskathedraal : Bouwhistorisch onderzoek 1999-2008 (2010) 137, 138
n: vermelding in een voetnoot
Bossche Encyclopedie |